Około 2,4–2,0 miliarda lat temu nastąpiła rewolucja tlenowa na Ziemi. Był to punkt zwrotny w ewolucji życia. Pierwsze tlenowe cząsteczki produkowały cyjanobakterie podczas fotosyntezy. Początkowo tlen był „wchłaniany” przez reakcje chemiczne (np. z żelazem), więc jego ilość w atmosferze była bardzo niska. Dopiero gdy wszystkie „bufory” chemiczne zostały nasycone, tlen zaczął gromadzić się w atmosferze. Tlen był zarówno toksyczny, jak i stymulujący ewolucję:
Toksyczny dla beztlenowców – organizmy żyjące wcześniej bez tlenu musiały albo znaleźć nowe środowiska beztlenowe, albo przystosować się.
Nowa możliwość oddychania – tlen umożliwił efektywne oddychanie tlenowe, które dostarczało znacznie więcej energii niż fermentacja.
Około 2 miliardów lat temu prokarioty tlenowe przystosowały się do życia z tlenem lub wymierały. To doprowadziło do powstania eukariontów – komórek z jądrem, a tlen umożliwił rozwój bardziej złożonej energetyki w mitochondriach.
Wielokomórkowce – pierwsze proste organizmy wielokomórkowe pojawiły się około 1,6–1,2 miliarda lat temu. Dzięki większej dostępnej energii możliwe były większe rozmiary organizmów i większa różnorodność komórek.
Około 540 milionów lat temu nastąpiła eksplozja kambryjska – tlen w atmosferze osiągnął poziom wystarczający, by wspierać bardziej aktywne i duże zwierzęta, co przyczyniło się do gwałtownego wzrostu różnorodności życia.
Roślinność kambryjska (ok. 541–4850).
Roślinność lądowa: praktycznie nie istniała w kambrze. Lądy były w dużej mierze pozbawione roślin, dopiero pod koniec ordowiku pojawiły się pierwsze proste rośliny lądowe (np. glony, mchy).
Kambryjskie zwierzęta żyły głównie w morzach płytkowodnych, na dnach lub swobodnie pływając. Lądy były prawie całkowicie niezamieszkane przez zwierzęta.
W środowisku wodnym pojawiła się roślinność wodna: dominowały glony, zwłaszcza: glony zielone (Chlorophyta) – proste fotosyntetyzujące organizmy w płytkich morzach, glony brunatne i czerwone – mniej powszechne, ale również obecne w środowiskach wodnych. Dominowały bezkręgowce
Trilobity – stawonogi pancerne, bardzo liczne i różnorodne, żyły w morzach.
Brachiopody – organizmy muszlowe, osiadłe na dnie morskim.
Gąbki (Porifera) – proste organizmy filtrujące wodę.
Wrotki (Rotifera) – mikroskopijne, pływające.
Trylobity i wymarłe grupy jak: halkierie, wiwriofile.
Mięczaki – proste formy:
Molluski: najstarsze znane ślimaki i małże.
Anomalokaris – drapieżniki morskie, prawdopodobnie największe zwierzęta kambryjskie.
Czułkopodobne organizmy drapieżne
Opabinia – dziwne zwierzę z „trąbką” do chwytania pokarmu.
Pikaia – wczesny przedstawiciel kręgowców (protoszkielet).
W sylurze (ok. 443–419 mln lat temu) roślinność zaczyna kolonizować lądy, ale są to jeszcze bardzo proste organizmy.
Były to proste, naczyniowe rośliny lądowe, brakowało jeszcze liści i korzeni w pełni rozwiniętych. Najważniejsze grupy:
Rhynia – pionierskie rośliny naczyniowe, niskie, bez liści, tylko łodygi i proste systemy przewodzące wodę.
Cooksonia – jedne z najstarszych roślin naczyniowych, nieliczne gałązki zakończone zarodnikami.
Glony nadal dominowały w wodach słodkich i morskich.
Zwierzęta sylurskie głównie morskie
Trilobity, brachiopody, gąbki, molluski – kontynuacja kambryjskiej fauny.
Korale – pierwsze większe kolonijne organizmy szkieletowe.
Łodziki (cephalopody) – bardziej rozwinięte niż w kambryjskim, sprawniejsi drapieżnicy.
Zwierzęta lądowe
Pierwsze stawonogi lądowe:
Pajęczaki i skorupiaki lądowe – głównie małe, blisko wody.
Pierwsze trylobity lądowe? – niektóre źródła sugerują ich wychodzenie na brzeg.
Ryby zaczynają się różnicować i zdobywać większą rolę:
Łuszczaki (Agnatha) – bezżuchwowce.
Pierwsze ryby pancerniki (Placodermi) – pojawiają się pod koniec syluru.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz