Największe wojny starożytności

          Wojny towarzyszą ludzkości od zarania dziejów. Większość z nich miała charakter lokalny, jednak niektóre obejmowały rozległe obszary ówczesnego świata i angażowały największe potęgi swoich czasów. Największe konflikty starożytności przyczyniły się do powstania i upadku wielkich imperiów, rozwoju strategii wojskowej, organizacji armii oraz nowych rodzajów uzbrojenia. W ich wyniku zmieniały się granice państw, rozwijał się handel i następowała wymiana kulturowa pomiędzy cywilizacjami. Do najważniejszych wojen starożytności należą:

Wojny z Hyksosami (ok. 1650–1550 przed Chr.)

Hyksosi byli ludem pochodzenia zachodnioazjatyckiego, który około 1650 r. przed chr. opanował północny Egipt i utworzył tam własną dynastię ze stolicą w Awaris (delta Nilu). Ich przewaga militarna wynikała z zastosowania nowoczesnych technologii wojennych, takich jak konie, rydwany bojowe, łuki kompozytowe oraz udoskonalona broń z brązu. Przez blisko sto lat władcy Teb prowadzili walkę o wyzwolenie kraju. Ostatecznie około 1550 r. przed Chr. faraon Ahmose I (XVIII d. 1550-1525) zdobył Awaris i wypędził Hyksosów z Egiptu. Znaczenie konfliktu:

- początek okresu Nowego Państwa Egipskiego,

- przekształcenie Egiptu w potęgę militarną,

- rozpoczęcie ekspansji Egiptu na Bliski Wschód,

- rozwój egipskiej armii dzięki wykorzystaniu rydwanów bojowych.

Wojny egipsko-hetyckie (XIV–XIII w. przed Chr.)

Hetyci stworzyli potężne państwo w Anatolii (dzisiejsza Turcja) i należeli do największych mocarstw epoki brązu. Rywalizowali z Egiptem o panowanie nad Syrią i szlakami handlowymi Bliskiego Wschodu. Najbardziej znanym starciem była bitwa pod Kadesz (ok. 1274 r. przed Chr.), w której naprzeciw siebie stanęły armie faraona Ramzesa II i króla Muwatalliego II. Była to jedna z największych bitew rydwanów bojowych w historii starożytności. Bitwa zakończyła się nierozstrzygniętym wynikiem. Kilkanaście lat później oba państwa zawarły jeden z najstarszych zachowanych traktatów pokojowych w historii. Około 1200 r. przed Chr. państwo Hetytów upadło, prawdopodobnie wskutek najazdów Ludów Morza, kryzysu gospodarczego oraz walk wewnętrznych. Znaczenie konfliktu:

- rywalizacja dwóch największych potęg Bliskiego Wschodu,

- rozwój taktyki wykorzystania rydwanów bojowych,

- zawarcie jednego z pierwszych międzynarodowych traktatów pokojowych.

Wojny grecko-perskie (499–449 przed Chr.)

Wojny grecko-perskie były konfliktem pomiędzy Imperium Perskim a greckimi polis, przede wszystkim Atenami i Spartą. Persowie dążyli do podporządkowania Grecji, natomiast Grecy bronili swojej niezależności. Najważniejsze bitwy:

- Maraton (490 p.n.e.),

- Termopile (480 p.n.e.),

- Salamina (480 p.n.e.),

- Plateje (479 p.n.e.). Znaczenie konfliktu:

W 449 r. przed Chr. – zawarcie pokoju (tradycyjnie nazywanego pokojem Kalliasa), który zakończył wojny i potwierdził niezależność greckich polis od Persji.

Wojna peloponeska (431–404 przed Chr.)

Była to wojna pomiędzy Atenami i ich Związkiem Morskim a Spartą oraz Związkiem Peloponeskim. Trwała 27 lat i wyniszczyła niemal całą Grecję. Skutki:

- zwycięstwo Sparty,

- osłabienie wszystkich greckich polis,

- ułatwienie późniejszego podboju Grecji przez Macedonię.

Wojny Aleksandra Wielkiego (334–323 przed Chr.)

Król Macedonii Aleksander Wielki rozpoczął podbój Imperium Perskiego, tworząc jedno z największych imperiów starożytności. Najważniejsze bitwy:

- nad Granikiem (334 przed Chr.),

- pod Issos (333 przed Chr.),

- pod Gaugamelą (331 przed Chr.).

Wojny punickie (264–146 przed Chr.)

Były to trzy wojny pomiędzy Republiką Rzymską a Kartaginą o dominację nad zachodnią częścią Morza Śródziemnego. Najbardziej znanym dowódcą Kartaginy był Hannibal, który przeszedł przez Alpy wraz z armią i słoniami bojowymi. Największym jego zwycięstwem była bitwa pod Kannami (216 przed Chr.). Skutki:

- całkowite zniszczenie Kartaginy,

- przejęcie przez Rzym panowania nad Morzem Śródziemnym,

- początek ekspansji prowadzącej do powstania Imperium Rzymskiego.

Wojny galijskie (58–50 przed Chr.)

Wojny galijskie były serią kampanii prowadzonych przez Juliusza Cezara przeciwko plemionom zamieszkującym Galię. Najważniejszym wydarzeniem było oblężenie Alezji (52 przed Chr.), podczas którego Cezar pokonał wodza Galów – Wercyngetoryksa.

Skutki:

- podbój Galii (dzisiejszej Francji oraz części Belgii i Szwajcarii),

- znaczne powiększenie terytorium Republiki Rzymskiej,

- wzrost znaczenia politycznego Juliusza Cezara.

Wojny rzymsko-partyjskie (53 przed Chr.–217 roku)

Były to długotrwałe konflikty pomiędzy Rzymem a państwem Partów o kontrolę nad Armenią i Bliskim Wschodem. Najbardziej znanym wydarzeniem była bitwa pod Karrami (53 p.n.e.), w której Partowie zadali Rzymianom jedną z najcięższych klęsk w ich historii. Skutki:

- żadna ze stron nie zdobyła trwałej przewagi,

- wojny trwały niemal trzy stulecia,

- granica między oboma mocarstwami ustabilizowała się na Eufracie.