Jeżeli ostateczna redakcja znacznej części ksiąg Starego Testamentu nastąpiła około V–IV wieku przed Chr., można przypuszczać, że ich obecna postać odzwierciedla nie tylko wcześniejsze tradycje przekazywane przez wiele stuleci, lecz także stan wiedzy historycznej, kultury i wiary redaktorów żyjących w tym okresie. Oznacza to, że opisane wydarzenia były interpretowane z perspektywy ludzi przekonanych, iż historia Izraela jest historią działania Boga. Z tego względu tekst biblijny nie jest wyłącznie kroniką wydarzeń, ale również ich teologiczną interpretacją.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie opisy zostały stworzone dopiero w okresie perskim. W księgach Starego Testamentu zachowały się znacznie starsze pieśni, prawa, genealogie i opowiadania, których początki sięgają wielu stuleci przed ostateczną redakcją. Redaktorzy nie tworzyli historii od początku, lecz porządkowali, uzupełniali i interpretowali wcześniejsze tradycje, nadając im spójną formę literacką i religijną.
Z tego punktu widzenia Pismo Święte można traktować jako swoistą kopalnię wiedzy. Obok treści religijnych zawiera ono informacje o życiu codziennym, organizacji społeczeństwa, prawie, obyczajach, polityce, wojnach, migracjach ludów, gospodarce oraz sposobie myślenia mieszkańców starożytnego Bliskiego Wschodu. Nawet tam, gdzie autorzy posługują się językiem symbolicznym lub poetyckim, tekst pozostaje cennym świadectwem swojej epoki.
Zadaniem współczesnych historyków, archeologów, językoznawców i biblistów jest wydobywanie z tego bogactwa informacji poprzez krytyczną analizę tekstu, porównywanie go z odkryciami archeologicznymi oraz z dokumentami pochodzącymi z Egiptu, Mezopotamii, Asyrii, Babilonii i innych państw starożytnego Bliskiego Wschodu. Pozwala to oddzielać warstwę historyczną od literackiej i teologicznej oraz coraz pełniej rekonstruować dzieje Izraela.
Wiara natomiast pozostaje sferą osobistej decyzji każdego czytelnika. Badania historyczne mogą wyjaśniać okoliczności powstania tekstów biblijnych, ich źródła i kontekst kulturowy, nie rozstrzygają jednak o prawdziwości ich religijnego przesłania. Historia i wiara nie muszą się wykluczać – dotyczą bowiem różnych wymiarów odczytywania tego samego tekstu.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz