Katecheza przekazuje nam określony obraz Boga. Mówi, że Bóg jest Dobry, Sprawiedliwy, Miłosierny, Wszechmocny i że Jego miłość obejmuje całe stworzenie. Te określenia stają się dla wierzącego czymś więcej niż tylko zbiorem religijnych pojęć. Są próbą opisania Tego, którego nie można przecież zobaczyć ani poznać w taki sposób, w jaki poznajemy przedmioty tego świata.
A jednak może pojawić się wątpliwość: czy rzeczywiście możemy być pewni, że ten obraz Boga jest absolutną Prawdą?
Być może pierwszym źródłem naszego poznania Boga nie są wcale słowa katechizmu ani teologiczne definicje. Bóg objawia się poprzez swoje stworzenie: w naturze, w pięknie świata, w ludzkim sumieniu, w miłości, w doświadczeniu dobra, a także w wewnętrznym doświadczeniu człowieka wierzącego.
Jednocześnie wszystko, co o Bogu zostało zapisane, zostało zapisane ludzką ręką. Święte księgi są świadectwem wiary, doświadczeń religijnych i przekonań ludzi, którzy żyli w określonych czasach, kulturach i warunkach historycznych. Można przyjąć, że ich autorzy byli natchnieni, a ich słowa stanowią wiarygodny przekaz objawienia. Dla człowieka wierzącego może być to wystarczające. Ale czy musi być wystarczające dla każdego?
Tu pojawia się przestrzeń dla pytania, którego nie da się łatwo zamknąć w jednej odpowiedzi. Jeżeli Bóg rzeczywiście objawia się w świecie, to świat powinien być w pewnym sensie śladem Jego natury. Tymczasem obraz, który otrzymujemy z obserwacji rzeczywistości, nie jest jednoznaczny. Obok dobra istnieje zło. Obok miłości — nienawiść. Obok współczucia — okrucieństwo. Istnieje cierpienie, którego nie sposób zawsze wyjaśnić ludzką wolnością czy odpowiedzialnością.
Wierzący może powiedzieć, że nad światem czuwa Opatrzność. Ale wtedy pojawia się następne pytanie: dlaczego ta Opatrzność nie zawsze zapobiega złu? Jeżeli Bóg jest dobry, dlaczego dopuszcza cierpienie? Jeżeli jest sprawiedliwy, dlaczego niewinni cierpią? Jeżeli jest miłosierny, dlaczego zło może rozwijać się tak długo, zanim zostanie powstrzymane? A jeśli jest wszechmocny — dlaczego nie niszczy zła już w zarodku?
Nie są to pytania nowe. Towarzyszą człowiekowi od tysięcy lat. Próbowano na nie odpowiadać na wiele sposobów: poprzez wolną wolę, próbę wiary, tajemnicę Bożych zamysłów, niedoskonałość ludzkiego poznania czy przekonanie, że dobro ostatecznie zwycięży. Każde z tych wyjaśnień odsłania jednak tylko pewien fragment problemu.
Być może największa trudność polega na tym, że próbujemy opisać nieskończonego Boga językiem skończonego człowieka. Mówimy: „Dobry”, „Sprawiedliwy”, „Miłosierny”, „Wszechmocny”. Ale każde z tych słów pochodzi z ludzkiego doświadczenia. Czy możemy mieć pewność, że kiedy odnosimy je do Boga, znaczą dokładnie to samo, co w odniesieniu do człowieka?
Być może religijne opisy Boga są więc nie tyle pełnym obrazem rzeczywistości, ile próbą zbliżenia się do niej. Są językiem, którym człowiek próbuje nazwać coś, co przekracza jego możliwości poznawcze. I wtedy problem zła staje się jeszcze bardziej przejmujący. Nie musi bowiem prowadzić ani do prostego zaprzeczenia istnieniu Boga, ani do bezkrytycznego przyjęcia każdej odpowiedzi religijnej. Może pozostać pytaniem otwartym — jednym z tych pytań, które nie odbierają wierze sensu, lecz zmuszają ją do głębszego namysłu.
Może więc największą uczciwością człowieka wobec tajemnicy Boga jest przyznanie, że nie wszystko rozumie. Możemy wierzyć, że Bóg jest Dobrem. Możemy dostrzegać Jego obecność w naturze, w miłości, w ludzkim sumieniu i w doświadczeniu dobra. Możemy też przyjmować świadectwo ludzi, którzy twierdzili, że doświadczyli Jego obecności. Ale pozostaje świat, w którym obok dobra istnieje zło. I być może właśnie ta sprzeczność jest jednym z najtrudniejszych pytań, jakie człowiek może postawić swojej wierze: eżeli za światem stoi Dobry i Wszechmocny Stwórca, dlaczego świat nie jest wolny od zła?
Nie znamy odpowiedzi, która zamykałaby ten problem raz na zawsze. Być może jej nie znamy dlatego, że nasze poznanie jest ograniczone. Być może odpowiedź znajduje się poza granicą ludzkiego doświadczenia. A być może samo pytanie zmusza nas do ponownego przemyślenia tego, co właściwie rozumiemy, mówiąc: „Bóg jest Dobry”. I właśnie dlatego pytanie o zło nie musi być końcem wiary. Może być początkiem jej dojrzewania.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz