Według Ewangelii Jezus mówił o naturze Boga, choć nie czynił tego w formie systematycznego wykładu filozoficznego. Jego nauczanie miało przede wszystkim charakter religijny i egzystencjalny – ukazywało, kim Bóg jest dla człowieka i jaką relację pragnie z nim nawiązać. Jezus potwierdzał podstawową prawdę wiary Izraela o istnieniu jednego Boga: "Jezus odpowiedział: <...> Pan Bóg nasz, Pan jest jeden" (Mk 12,29), jednocześnie objawiając Go jako Ojca. Zachęcał uczniów, aby zwracali się do Niego słowami „Ojcze nasz”, podkreślając bliskość Boga, Jego troskę i miłość wobec każdego człowieka.
W rozmowie z Samarytanką Jezus powiedział: „Bóg jest duchem, dlatego ci, którzy Go czczą, powinni oddawać Mu cześć w duchu i prawdzie” (J 4,24). W ten sposób wskazał, że istoty Boga nie można sprowadzić do materialności ani ograniczyć do konkretnego miejsca kultu. Bóg przekracza świat materialny, a prawdziwe spotkanie z Nim dokonuje się przede wszystkim w ludzkim wnętrzu.
Jezus nauczał również, że Bóg jest święty, sprawiedliwy i miłosierny. Nienawidzi zła, lecz nie odrzuca grzesznika – pragnie jego nawrócenia i ocalenia. W Kazaniu na Górze podkreślał powszechność Bożej dobroci: "sprawia, że słońce wschodzi nad złymi i nad dobrymi” (Mt 5,45). Bóg kocha wszystkich ludzi i każdemu daje możliwość odpowiedzi na Jego miłość.
Szczególne miejsce w Ewangelii Jana zajmuje nauczanie Jezusa o Jego wyjątkowej relacji z Ojcem. Słowa: „Ja i Ojciec jedno jesteśmy” (J 10,30) oraz "Kto Mnie zobaczył, zobaczył także Ojca” (J 14,9) stanowią dla chrześcijan objawienie boskiej natury Chrystusa i jedną z podstaw nauki o Trójcy Świętej. Judaizm i islam interpretują te wypowiedzi odmiennie, nie wyprowadzając z nich wniosku o Boskości Jezusa ani o istnieniu Trójcy.
W konsekwencji Jezus nie tylko nauczał, jaki jest Bóg – kochający, miłosierny, święty i duchowy – lecz według wiary chrześcijańskiej objawiał Boga przez swoją własną osobę. W Nim, zgodnie z nauką Kościoła, Bóg stał się widzialny dla człowieka.
Myśl tę można pogłębić, odwołując się do starotestamentalnego objawienia imienia Boga. W Księdze Wyjścia Bóg mówi do Mojżesza: "JESTEM, KTÓRY JESTEM” (Wj 3,14). Tradycja chrześcijańska odczytuje te słowa jako objawienie Boga istniejącego sam przez się, niezależnego od czegokolwiek, wiecznego i nieograniczonego. Hebrajskie imię Jahwe wskazuje na Tego, który istnieje w sposób samoistny i jest źródłem wszelkiego istnienia.
Można jednak spojrzeć na to objawienie również z perspektywy filozoficznej. Sformułowanie „JESTEM” nie opisuje Boga jako statycznej substancji, lecz jako rzeczywistość, która nieustannie urzeczywistnia swoje istnienie. Istnienie Boga ujawnia się przez samo działanie, a nie przez przynależność do jakiejkolwiek kategorii bytów. W tym sensie można mówić o dynamicznym charakterze Bożego istnienia – nie oznacza ono zmienności Boga, lecz Jego nieograniczoną aktywność jako źródła wszelkiego bytu.
Bóg pozostaje zarazem transcendentny i immanentny. Przekracza cały wszechświat, ale jednocześnie jest obecny w każdym stworzonym bycie, podtrzymując go w istnieniu. Ze względu na swoje przymioty może być określany jako Dobro, Miłość, Mądrość i Prawda. Ludzki język przypisuje Mu również wolę, świadomość i rozumność, choć należy pamiętać, że wszystkie te określenia mają charakter analogiczny i nie wyczerpują tajemnicy Jego natury.
Ewangelia Jana przytacza także słowa Jezusa: "Ja nie jestem z tego świata” (por. J 17,14). Jeśli Stwórca przekracza porządek stworzenia, wówczas człowiek nie jest zdolny poznać Go w sposób całkowity. Poznanie Boga dokonuje się przede wszystkim przez Jego dzieła, Objawienie oraz doświadczenie duchowe ludzi, których tradycja nazywa prorokami, świętymi czy mistykami. Człowiek, dzięki rozumowi, może analizować rzeczywistość, dostrzegać związki między faktami i dochodzić do prawdopodobnych wniosków, jednak pełnia poznania Boga pozostaje poza jego możliwościami.
Współcześni filozofowie, teologowie (Józef Tischner, Michał Heller) i niektórzy naukowcy próbują interpretować chrześcijańskie rozumienie Boga w świetle współczesnego obrazu świata. Zwracają uwagę, że rzeczywistość nie jest jedynie zbiorem materialnych przedmiotów, lecz posiada charakter dynamiczny i relacyjny. Dla człowieka świat jest rzeczywistością doświadczaną zmysłowo, dla mistyka – przestrzenią duchowego doświadczenia, natomiast fizyka opisuje go za pomocą abstrakcyjnych modeli matematycznych, w których podstawową rolę odgrywają pola kwantowe, prawdopodobieństwo i czasoprzestrzeń.
Nie oznacza to oczywiście, że Jezus nauczał fizyki ani przewidywał współczesne teorie naukowe. Można jednak dostrzec pewną analogię: zarówno teologia, jak i fizyka próbują opisywać rzeczywistość wykraczającą poza bezpośrednie doświadczenie zmysłowe. W tym znaczeniu współczesny obraz świata może ułatwiać filozoficzną refleksję nad takimi pojęciami, jak preegzystencja Chrystusa, Trójca Święta czy Boża transcendencja. Nauka i teologia posługują się odmiennymi metodami poznania, lecz obie wskazują, że rzeczywistość jest znacznie głębsza i bardziej złożona, niż sugeruje codzienne doświadczenie.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz