W nauce żadna teoria nie jest absolutnie niepodważalna. Każda może zostać zmieniona lub odrzucona, jeśli pojawią się nowe, wiarygodne dowody sprzeczne z dotychczasowymi ustaleniami. W przypadku teorii ewolucji człowieka sytuacja jest jednak szczególna: obecnie dostępne dane z genetyki, paleontologii i biologii porównawczej w bardzo wysokim stopniu ją potwierdzają. Nie istnieją dziś rzetelne dowody, które pozwalałyby ją odrzucić jako całość.
Teoria ewolucji człowieka jest szeroką koncepcją naukową obejmującą m.in.:
wspólne pochodzenie człowieka i innych naczelnych, zwłaszcza małp człekokształtnych, stopniowe zmiany genetyczne i adaptacje zachodzące w populacjach na przestrzeni milionów lat, spójność danych paleontologicznych (skamieniałości), genetycznych (DNA) i anatomicznych (budowa ciała).
Podstawy tych dowodów są obserwowalne, mierzalne i wzajemnie się uzupełniają. Dzięki tej zgodności teoria ewolucji ma wyjątkowo solidne oparcie empiryczne. Jej rzeczywiste podważenie wymagałoby bardzo mocnych, powtarzalnych i jednoznacznych dowodów, np. odkrycia skamieniałości współczesnych ludzi w warstwach geologicznych sprzed setek milionów lat, co całkowicie burzyłoby obecną chronologię dziejów życia. Pojedyncze anomalie, błędy datowania czy sensacyjne doniesienia nie wystarczą do obalenia tak dobrze ugruntowanej teorii.
Dotychczas wszystkie dane — od genetyki po paleontologię — konsekwentnie potwierdzają, że człowiek wyewoluował ze wspólnego przodka z innymi małpami człekokształtnymi.
Osobiście jestem zwolennikiem tej teorii, choć pewien niepokój budzi we mnie stosunkowo niewielka liczba form pośrednich w zapisie kopalnym. Warto jednak wyjaśnić, dlaczego jest ich mało:
1. Rzadkość fosylizacji — większość organizmów ulega szybkiemu rozkładowi; tylko wyjątkowe warunki sprzyjają powstaniu skamieniałości.
2. Fragmentaryczność zapisu kopalnego — znaczna część szczątków została zniszczona lub wciąż spoczywa w niedostępnych warstwach geologicznych.
3. Ogromna skala czasu — ewolucja trwała miliony lat, a populacje form przejściowych były często nieliczne i krótkotrwałe.
4. Trudności identyfikacyjne — nie każdy fragment kości daje się jednoznacznie zaklasyfikować jako forma pośrednia.
Mimo tych ograniczeń naukowcy systematycznie odkrywają nowe skamieniałości i dane genetyczne, które coraz dokładniej rekonstruują historię ewolucji człowieka. Choć liczba znalezisk jest ograniczona, ich jakość i wzajemna zgodność stanowią bardzo silne potwierdzenie tej teorii.
Na tym tle pojawiają się jednak sensacyjne doniesienia, jak choćby historia tzw. wazonu z Dorchester w stanie Massachusetts, odkrytego rzekomo w 1851 roku w skałach liczących ponad 600 milionów lat. Sugestia, że w tak odległej epoce istnieli artyści obrabiający metal, jest skrajnie nieprawdopodobna i stoi w sprzeczności z całą współczesną wiedzą o historii życia. Zdrowy rozsądek i metodologia naukowa każą podchodzić do takich relacji z najwyższą ostrożnością. Charakterystyczne jest zresztą to, że podobne sensacje szybko znikają z obiegu, a same artefakty giną lub zmieniają właścicieli, uniemożliwiając niezależną weryfikację.
Podobny problem dotyczy książki "Zakazana archeologia", która sugeruje istnienie inteligentnych cywilizacji sprzed milionów lat. Choć deklarowanym celem autorów było demaskowanie fałszerstw paleoantropologicznych, książka sama popada w przesadę i sensacyjność. W efekcie zamiast porządkować wiedzę, buduje atmosferę nieufności wobec całej nauki. Trudno w takim przypadku rozstrzygnąć, komu wierzyć, jeśli brak twardych, sprawdzalnych dowodów.
Możliwe, że w dziejach ludzkości istniały cywilizacje, które zaginęły w wyniku kataklizmów, a po epokach lodowcowych ocalałe grupy ludzi musiały zaczynać niemal od zera, opierając się głównie na pamięci i nielicznych pozostałościach przeszłej wiedzy. Nie przeczy to jednak biologicznej teorii ewolucji, lecz dotyczy raczej historii kultury niż pochodzenia gatunku.
Współcześnie intensywnie poszukuje się także inteligentnych istot pozaziemskich. Od dawna uważam, że inteligencja na poziomie „dziecka Bożego” może być ewenementem kosmicznym i jednym z dowodów na istnienie inteligentnego Absolutu. W tym temacie potrzebne są argumenty innego rodzaju. Trzeba sięgnąć do sfery duchowej i zagadnień nadprzyrodzonych.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz